Trong thời đại theo đuổi hiệu suất này, tăng áp tuabin đã trở thành biểu tượng của hiệu quả và công nghệ. Ngày càng nhiều nhà sản xuất ô tô đưa ra các mẫu xe tăng áp. Công nghệ động cơ tăng áp tiên tiến làm xăng cháy hoàn toàn hơn nhờ tăng lượng không khí đi vào buồng cháy, từ đó nâng công suất đầu ra. Nhưng cùng với việc nâng công suất đầu ra, áp suất cháy cực đại và nhiệt độ trung bình sinh ra khi động cơ tăng áp làm việc cũng tăng mạnh. Vì vậy, động cơ tăng áp cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chủ xe về bảo dưỡng.
Môi trường làm việc của động cơ tăng áp khác gì so với động cơ hút khí tự nhiên?
Bộ tăng áp tuabin (Turbocharger) được gọi tắt là Turbo hoặc T. Tăng áp tuabin dùng khí xả của động cơ làm quay tuabin để nén khí nạp, từ đó nâng công suất và mô-men xoắn của động cơ, giúp xe khỏe hơn.
Bộ tăng áp chủ yếu gồm hai phần là tuabin và máy nén, nối với nhau bằng một trục truyền động. Cửa vào của tuabin nối với ống góp xả của động cơ, cửa ra nối với ống xả; cửa vào của máy nén nối với ống nạp, cửa ra nối với ống góp nạp. Khí xả từ động cơ tác động làm tuabin quay ở tốc độ cao, kéo máy nén đồng trục quay ở tốc độ cao và cưỡng bức đưa không khí đã tăng áp vào xi lanh.
Động cơ tăng áp khác với động cơ hút khí tự nhiên thông thường ở tốc độ quay và nhiệt độ. Tốc độ quay ở đây chủ yếu là tốc độ của trục tuabin và ổ đỡ, khi toàn tải có thể đạt trên 100 nghìn vòng/phút; ở tốc độ rất cao này, ổ đỡ trong khoang trục chính phải được bôi trơn đầy đủ. Phần lớn bộ tăng áp hỏng sớm là do ổ đỡ trong khoang trục chính mòn nặng, biểu hiện cụ thể là hao dầu máy nhiều, công suất giảm rõ rệt.
Về nhiệt độ, nhiệt độ làm việc của bộ tăng áp có thể lên tới hàng nghìn độ, nên yêu cầu về đặc tính ở nhiệt độ cao của dầu máy cũng rất khắt khe. Nhiệt độ dầu của động cơ hút khí tự nhiên thông thường về cơ bản không vượt quá 100 độ, chỉ hơn 90 độ. Nhưng nhiệt độ dầu của động cơ tăng áp rất dễ vượt 110 độ, có trường hợp lên tới 120 độ. Môi trường và đặc tính làm việc như vậy đặt ra một số yêu cầu riêng cho việc chọn dầu máy.
Động cơ tăng áp có yêu cầu gì đối với dầu máy?
1. Đặc tính độ nhớt – nhiệt độ
2. Khả năng chảy ở nhiệt độ thấp
3. Khả năng chịu nhiệt độ cao
4. Khả năng chống ôxy hóa
5. Khả năng chống cắt
Trong môi trường nhiệt độ cao, dầu gốc khoáng rất dễ tích tụ cặn bùn dầu, sinh muội than, ảnh hưởng xấu đến độ đàn hồi của mép phớt dầu và khả năng tản nhiệt của bộ tăng áp. Trong khi đó, dầu tổng hợp toàn phần chất lượng cao có đặc tính vật lý ổn định, thay đổi rất ít ở nhiệt độ cao và vẫn giữ được khả năng bôi trơn tốt khi nhiệt độ cao.
Khả năng chống ôxy hóa chính là độ bền của dầu máy. Trong môi trường nhiệt độ cao, áp suất cao, tốc độ ôxy hóa của các hợp chất trong dầu máy tăng lên. Sau khi xe chạy một số ki-lô-mét (thời gian) nhất định, chất lượng dầu sẽ giảm rõ rệt, còn dầu tổng hợp toàn phần chất lượng cao vẫn giữ được khả năng bôi trơn tốt sau khi chạy 8000 km.
